پایان یک روزِ کاریِ سخته و سارا مشتاقه که زودتر به خونه برود و عصر رو در کنار خونواده اش بگذراند. یهو، رئیسش شادی وارد دفتر می شه، می شینه و آه می کشه.

خونواده

 

شادی می گه: «امروز خیلی زود گذشت، مادرم تازه به تهران رسیده ولی انگار من مجبورم تا شب کار کنم، چون باید گزارش این فصل رو تموم کنم. خیلی حیف شد، چون میزی در رستوران رزرو کرده بودم و متأسفانه مادرم هم زیاد نمی موند و باید زود برگردد».

سارا می دونه که این نشونه خوبی نیس و ناراحت می شه و می گه: «چه بد!»

شادی ادامه می ده: «دفعه ی قبل که تو مسئول گزارش بودی، اونو در عرض چند ساعت تموم کردی». بعد به جلو خم می شه و خودشو به سارا نزدیک تر می کنه. «اونه، راستی حالا که اومدم اینجا، می خواستم بگم هفته آینده با مدیر منابع انسانی جلسه دارم و می خوام اگه امکانش باشه واسه تو خواسته اضافه حقوق کنم.»

«وای ممنون شادی! فکر می کنم بتونم گزارش رو برات تموم کنم».

در این مثال، خوب روشنه که شادی زیرکانه سارا رو مجبور کرده تا کاری رو که می خواد بکنه. معمولا، این کار، به شکل غافلگیرانه احساسات ما رو درگیر می کنه و غیرمستقیم به ما آسیب وارد می کنه و متأسفانه همیشه تشخیص اون ساده نیس.

در این مقاله، ما با جزئیات، این بحث رو بررسی می کنیم و به این می پردازیم که چه جوری می تونیم با افرادی که قصد دارن موذیانه و با زیرکی رفتار ما رو کنترل و ذهن مون رو دست کاری کنن برخورد کنیم.

دغل کاری چیه؟

برابر نظریه ی پروفسور لِن باوِرز (Professor Len Bowers)، دغل کاری زمانی اتفاق میفته که فردی با استفاده از فریب، زورگویی، حقه بازی یا ایجاد ترس چیزی که می خواد رو از بقیه به دست میاره یا اونا رو مجبور می کنه کاری که می خواد رو بکننن.

این کار با نفوذ اجتماعی و تأثیرگذاری فرق داره، چون افراد دغل کار و حقه باز فقط به فکر منافع خود هستن. اونا به نیازای بقیه اهمیتی نمی دن. وقتی مساوی روی افراد اثر می ذارین، از اونا فقط واسه رسیدن به اهداف خود استفاده نمی کنین، بلکه در حالی که به نیازها و خواسته هاشون احترام می ذارین، اونا رو قانع می کنین که از دید شما به مسائل نگاه کنن.

به چه دلیل بعضی از افراد حقه بازی می کنن؟

دلایل زیادی هست که باعث می شه افراد دغل کار و حقه باز شن. معمولا، شاید اونا مهارت ها یا اعتماد به نفس لازم واسه قانع کردن منطقیِ مردم رو ندارن و پس از تصمیمات پنهونی و موذیانه واسه به دست آوردن چیزایی که می خوان استفاده می کنن.

با این حال، بعضی وقتا دلایل و انگیزهای پیچیده تری واسه این رفتار اونا هست. دکتر هریت بی. بریکر در کتابی به نام «کی شما رو هدایت می کنه؟ چه جوری می تونیم چرخه دستکاری ذهنی رو شکسته و دوباره کنترل ذهن خود رو به دست آوریم؟» که در سال ۲۰۰۴ منتشر شد، به این نتیجه رسید که افراد دغل کار:

  • حاضرن حتی با زیر پا گذاشتن منافع بقیه، به منافع شخصی خود برسن.
  • احتیاج دارن که در رابطه هاشون، قدرت و دست بالا رو داشته باشن. (این شاید از عزت نفس پایین ناشی می شه.)
  • دوست دارن همه چیز، از محیط دور گرفته تا اعمال بقیه، رو تحت کنترل بگیرن. وقتی این کنترل از اونا گرفته می شه، احتمال داره عصبی شن.

شناسایی یک فرد دغل کار

افراد دغل کار بیشتر باهوش هستن و خوب می تونن از کمی خشونت واسه رسیدن به اهداف خود استفاده کنن. اونا خیلی در فریب کاری مهارت دارن، واسه همین شاید تشخیص این رفتار در اونا در نگاه اول آسون نیس.

پرفسور باوِرز، بیشتر از ۱۰۰ مصاحبه با پرستاران پزشکی قانونی (پرستارانی که مسئول رسیدگی به قربانیانی هستن که در خطر ضربه های روحی عمدی یا غیرعمدی قرار گرفتن) انجام داد و فهرستی از ۵ خصیصه ی اصلی افراد دغل کار رو تهیه کرد:

  1. با زور قانع کردن: افراد دغل کار ممکنه از رشوه یا پیشنهاد هدیه و پاداش واسه رسیدن به هدف شون استفاده کنن. به مردم زور میگن. این زورگویی می تونه شامل تهدید کردن جسمی، احساسی یا شفاهی باشه.
  2. شرطی کردن: افراد دغل کار ممکنه فردی رو با چرب زبانی، صمیمی شدن یا برانگیختن حس همدردی، شرطی کنن تا با اونا وارد رابطه شن تا بعد در آینده چیزایی رو که می خوان از اونا به دست بیارن.
  3. استفاده ی نادرست از قدرت: احتمال داره اونا از مجموعه مراتب یا ساختار قدرت استفاده کنن تا به موقعیت کسائی که می خوان کنترل کنن آسیب برسانند.
  4. تقلب: افراد دغل کار ممکنه به مردم دروغ بگن، اونا رو فریب بدن یا از اعتمادشون سوءِاستفاده کنن.
  5. درگیری: ممکنه در بین افراد درگیری بسازن. اونا معمولا از نقطه ضعفا و دعواا واسه اختلاف انداختن بین اعضای گروه استفاده می کنن.

دکنر جورج کی. سیمون (George K. Simon) در کتاب “In Sheep’s Clothing” که در سال ۲۰۱۰ به چاپ رسید، چند ویژگی دیگر به این فهرست اضافه کرد:

  • دروغ گفتن از راه مخفی کاری: افراد حقه باز ممکنه بخش مهمی از حقیقت رو مخفی کنن.
  • منحرف کردن توجه: اونا طوری موضوع رو عوض می کنن تا از موضوع مورد بحث یا جواب دادن به سؤالات طفره برن.
  • رد: افراد دغل کار معمولا زیر بار اینکه کار اشتباهی انجام دادن نمی رن.
  • توجیه منطقی: اونا سعی می کنن دلایل رفتارشون رو توضیح داده و به هر طریقی توجیه کنن.
  • کم اهمیت نشون دادن: این ویژگی، ترکیبیه از رد و توجیه. افراد حقه باز، سعی می کنن نگرانی بقیه از رفتارشون رو بی اهمیت نشون بدن.
  • گناه: افراد حقه باز معمولا سعی می کنن با دادن حس گناه یا عذاب وجدان به افراد، اونا رو مجبور به انجام کارایی کنن که می خوان. این تاکتیک ممکنه به شکل پشیمون انجام شه، مثلا استفاده از زبون بدن یا تُن صدا یا ادعای علنی، مثلا چیزایی میگن که باعث می شه به بقیه حس بدی دست بده.
  • شرمگین کردن: اونا معمولا از طعنه و کنایه واسه افزایش قدرت شون بر قربونی استفاده می کنن.
  • نقش قربونی رو بازی کردن: بعضی وقتا سعی می کنن احساس ترحم بقیه رو نسبت به خود تحریک کنن تا چیزی رو که از اونا می خوان به دست بیارن.

نکته:

بعضی از افراد ممکنه به شکل ناخودآگاه از این تصمیمات استفاده کنن، به ویژه وقتی فهمیده باشن که با این روش به چیزایی که می خوان می رسن.

چه جوری با افراد دغل کار برخورد کنیم

قربونیِ افراد دغل کار شدن، معمولا ناراحت کننده س و از نظر احساسی آدم رو تخلیه می کنه، خصوصا اگه این موضوع تکرار شه. از این پنج راه حل استفاده کنین تا بتونین در مقابل موذی گری این جور افراد ایستادگی کنین:

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چه جوری افکار منفی رو در ۷ قدم از خود دور کنیم؟ 

۱. نقاط ضعف خودتون رو شناسایی کنین

افراد فریب کار معمولا در خوندن ذهن افراد خیلی مهارت دارن. اونا به دنبال نقاط ضعف خاصی می رن که بتونن از اونا سوءِاستفاده کنن.

دکتر سیمون یه سری از خصوصیات شخصیتی رو که باعث می شن بعضیا قربونی افراد فریب کار شن شناسایی کرده:

  • داشتن میل شدید به خشنود کردن بقیه، بدون توجه به نیازها و خواستهای خودشون.
  • باور نمی کنن که بقیه ممکنه عمدا اونا رو فریب داده یا به اونا آسیب برسانند.
  • دلایلی واسه توجیه رفتار بد بقیه پیدا می کنن.
  • عزن نفس و اعتمادبه نفس پایینی دارن.
  • از نظر احساسی به بقیه وابسته هستن.

شما یکی از این خصوصیات رو دارین؟ اگه این طوره، به این فکر کنین که چه جوری می تونین با این خصوصیات مقابله کنین. مثلا، می تونین اعتمادبه نفس تون رو افزایش بدین یا مرکز کنترل داخلی تون رو تقویت کنین، تا تواناییای خود رو باور کنین و بتونین کنترل زندگی تون رو به دست بگیرین.

۲. جلوی افرادی رو که پتانسیل رفتار موذیانه دارن بگیرین

شناسایی افرادی که تمایل به کنترل بقیه دارن، بسیار مهمه. اولین قدم واسه پرهیز از کنترل شدن به وسیله این افراد شناخت آنهاست.

به دنبال خصوصیاتی که در بالا به اونا اشاره کردیم باشین و مراقب افرادی باشین که:

  • همیشه می خوان حرف شون رو به کُرسی بنشانند.
  • جواب «نه» رو قبول نمی کنن.
  • واسه موفق شدن دست به هر کاری میزنن.
  • واسه رفتارهای تخریب کننده شون بهونه میارن.
  • همیشه کاری می کنن که شما احساس گناه کنین.
  • با افراد مختلف رفتارهای متفاوتی دارن و واسه رسیدن به اهداف شون نقابای مختلف به چهره میزنن.

شاید نتونین از این جور افراد دوری کنین، اما می تونین وقتی با اونا هستین از خودتون محافظت کنین.

سعی کنین به افرادی که به نظرتون فریبکار بین گوش کرده و به رفتارهایشان دقت کنین. می تونین با دقت به حرفا و رفتارشون، همین طور حرفایی که نمی زنن و کارایی که انجام نمی دن، تدابیرشان رو یاد بگیرین. وقتی اسلحها و راه حلایی رو که استفاده می کنن شناختید، بهتر می تونین با اونا مقابله کنین.

۳. قاطع باشین

وقتی شک می کنین که فردی سعی داره شما رو کنترل کنه، قاطع باشین. این یعنی باید در حالی که به نیازای اون احترام می ذارین، از منافع خودتون هم دفاع کنین.

اول، سعی کنین دید اون فرد رو از زندگی درک کنین. بعد، نیازهایتان رو مستقیما بگید، وقتی چیزایی که می خواید رو با روشنی و دقت میگید، قدرت و اعتمادبه نفس تون رو به نمایش می ذارین.

رو راست باشین و از موضع تون کوتاه نیایید. واسه پرهیز از اتهامات و کلی نگری از ضمیر اول شخص مفرد استفاده کنین. مثلا، به جای اینکه بگید: «تو داری ازم سوءِاستفاده می کنی.» بگید: «اگه این کار رو انجام دهم، احساس می کنم مورد سوءِاستفاده قرار گرفتیم.»

معمولا وقتی با افراد دغل کار برخورد می شه، سعی می کنن موضوع رو عوض کرده یا از تصمیمات دیگری استفاده کنن. مثلا، اگه خواسته اونا رو رد کنین، پیشنهاد میدن که در زمانی دیگر، جلسه ای واسه بحث بیشتر در مورد اون داشته باشین.

نکته۱:

وقتی کسی قصد سوءِاستفاده از شما رو داره، خصوصا زمانی که این کار واسه اون تبدیل به عادت شده، عصبانی یا ناراحت شدن و حالت دفاعی به خود گرفتن خیلی آسونه. یاد بگیرین که چه جوری احساسات تون رو مدیریت کنین تا بتونین قاطعانه نظرات خود رو بگید.

نکته۲:

در اون لحظه، تشخیص اینکه، اون فرد قصد سوء ِاستفاده و کنترل شما رو داره، سخته. اگه شک دارین، از اون بخواهید که کمی وقت واسه بیشتر فکر کردن به شما بده تا بتونین پاسخی پیدا کنین.

۴. محدود کردنای فردی مشخص کنین

به این فکر کنین که چه نوع رفتاری رو می تونین از بقیه قبول کنین. مشخص کردن مرزهایی مثل این شما رو قادر می سازه وقتی بقیه به شما احتیاج دارن به اونا کمک کنین، اما اجازه ندین که از شما سوءِاستفاده کنن.

به این فکر کنین که در گذشته چه جوری مورد سوءِاستفاده ی بعضی از افراد قرار گرفتید و اینکه اونا در آخر از شما چه می خواستن. بازم حاضر هستین اینجور رفتارهایی رو تحمل کنین؟

داشتن یک دفتر خاطرات که در اون افکارتان رو یادداشت می کنین، می تونه مفید باشه. نوشتن مرزهایی که واسه خود تعیین می کنین، به شما کمک می کنه بهتر به موقعیت فکر کنین، مرزهایتان رو تو ذهن تون محکم تر کرده و به احساسات تون شکل بدین.

۵. تمرکز کنین

وقتی از خودتون دفاع می کنین، افراد دغل کار، ممکنه از تصمیمات انحرافی واسه گیج کردن شما یا تضعیف اراده تون استفاده کنن. اجازه ندین حواس تون رو پرت کنن. تمرکز خود رو بر هدفی که دارین از دست ندین.

مقابله با دغل کاری

اگه فردی موذی در تیم تون هست، باید با این رفتار اونا مقابله کنین، خصوصا اگه روی افراد و کارکرد تیم تون اثر منفی می ذاره.

وقتی این کار رو انجام میدید، به احتمال زیاد رفتار اونا رو ندیده می گیرین که این باعث عصبانیت شون می شه. احتمال داره اونا بخوان تقصیرها رو به گردن شما یا فرد دیگری بندازن، یا رفتارشون رو توجیه کنن. مهارتای حل کردن دعوا رو تمرین کنین تا بتونین موقعیتای این چنینی رو به طور مؤثر مدیریت کرده و با استفاده از نمایش بازی کردن، مکالمه ای رو که می خواید با اونا داشته باشین، تمرین کنین. قبل اینکه با اونا مقابله کنین باید رفتارهایی که مشاهده کردین رو به دقت بررسی کنین.

با اونا خصوصی صحبت کنین. شاید ندانند که رفتار اونا چه تأثیری بر دور و بریا شون داره، پس با احتیاط وارد این مبحث شید.

به روشنی درباره اینکه چه جوری به تیم آسیب می رسانند توضیح بدین و از ضمیر «من» به جای «تو» استفاده کنین تا اثر رفتار اونا بر بقیه رو خوب نشون بدین. مثلا، به جای اینکه بگید: «تو خیلی کلک هستی»، می تونین بگید: «وقتی بقیه رو این طوری تهدید می کنی، من احساس ناراحت بودن می کنم.» بعد، به روشنی به اونا بفهمانید که باید رفتارشون رو تغییر.

، مطمئن شید که پشتیبانی و منابع لازم واسه تغییر رفتار خود رو دارن. مثلا، شاید باید تمرین کنن تا بتونن به شکل اخلاقی و درست از قدرت و نفوذ خود استفاده کنن، یا شاید احتیاج به هدایت مؤثری دارن تا بتونه به اونا در شناخت دلایل ناخودآگاهی که باعث این رفتار شده کمک کنه. اگه حس می کنین لازمه، شاید بد نباشه اونا رو تشویق کنین تا از روانشناس حرفه ای کمک بگیرن.

دسته‌ها: آموزشی